Glutensensitiviteit: wat is het eigenlijk?

Je merkt dat je je beter voelt zonder gluten. Minder buikklachten, minder een opgeblazen gevoel en meer energie. Toch blijft de vraag wat er nu precies aan de hand is. Termen als coeliakie, tarwe-allergie en glutensensitiviteit worden vaak door elkaar gebruikt, terwijl ze iets heel anders betekenen. Wat is glutensensitiviteit nu precies?

Glutensensitiviteit, ook wel niet-coeliakie glutensensitiviteit genoemd, is een aandoening waarbij iemand klachten ervaart na het eten van gluten, terwijl onderzoek geen coeliakie of tarwe-allergie laat zien.

Welke klachten kunnen voorkomen?

De klachten bij glutensensitiviteit verschillen per persoon en kunnen zowel lichamelijk als mentaal zijn. Veelvoorkomende klachten zijn:

buikpijn of een opgeblazen gevoel
winderigheid
diarree of verstopping
vermoeidheid
hoofdpijn
concentratieproblemen
spier- of gewrichtsklachten

In tegenstelling tot coeliakie ontstaat er geen schade aan de darmwand en zijn bloedtesten en biopten normaal. Ook is er geen sprake van een allergische reactie zoals bij een tarwe-allergie.

Wat glutensensitiviteit niet is

Glutensensitiviteit wordt vaak verward met andere aandoeningen. Het is belangrijk dit onderscheid goed te kennen.

het is geen coeliakie, waarbij een auto-immuunreactie en darmschade optreden
het is geen tarwe-allergie, waarbij het immuunsysteem direct reageert
het is geen modeverschijnsel, ook al wordt gluten vaak genoemd in voedingshypes

De klachten zijn echt, ook als ze niet objectief meetbaar zijn in onderzoek.

Hoe wordt glutensensitiviteit vastgesteld?

Er bestaat geen specifieke test voor glutensensitiviteit. De diagnose wordt gesteld door andere oorzaken uit te sluiten. Dit gebeurt meestal in de volgende stappen:

onderzoek naar coeliakie en tarwe-allergie terwijl je nog gluten eet
bij normale uitslagen tijdelijk een glutenvrij dieet
beoordeling of klachten verminderen en terugkeren bij herintroductie van gluten

Dit proces vraagt tijd en begeleiding, omdat klachten ook veroorzaakt kunnen worden door andere factoren zoals stress, het prikkelbare darm syndroom of bepaalde koolhydraten.

Zijn gluten altijd de boosdoener?

In de praktijk blijkt vaak dat gluten niet de enige oorzaak zijn. Tarwe bevat naast gluten ook fructanen. Dit zijn koolhydraten die bij sommige mensen buikklachten veroorzaken. Het kan daardoor lijken alsof gluten het probleem zijn, terwijl de klachten vooral reageren op deze koolhydraten.

Daarom is het niet verstandig om op eigen initiatief grote voedingsgroepen te schrappen.

Moet je bij glutensensitiviteit glutenvrij eten?

Bij glutensensitiviteit is een strikt glutenvrij dieet niet altijd nodig. Dat is een belangrijk verschil met coeliakie. De gevoeligheid verschilt per persoon.

sommige mensen verdragen kleine hoeveelheden gluten
anderen reageren vooral op bepaalde producten
klachten kunnen sterker zijn in periodes van stress of vermoeidheid

Het doel is een voedingspatroon dat klachten vermindert en tegelijkertijd volwaardig en haalbaar blijft.

Glutensensitiviteit is een echte maar complexe aandoening. Met nuance, maatwerk en goede begeleiding is het vaak mogelijk om klachten te verminderen zonder voeding onnodig te beperken en weer vertrouwen te krijgen in eten.